Geplaatst op Geef een reactie

“Je hebt een ander nodig”

Arend Jan was een lange tijd alleen met zijn zorgen. Hij trok zich ermee terug op zijn kamer en sloot een stuk van zichzelf af voor anderen. “Ik heb een ouder gemist die op de deur klopte en vroeg hoe het echt met mij ging. Ik isoleerde de pijn en problemen die ik had, ik was er niet over in contact. Niet met mezelf en niet met anderen. Van eenzaamheid leek geen sprake, het zag er immers uit alsof ik super verbonden was met veel vrienden. Maar niets bleek minder waar: ik was alleen.”

Diepe schaamte

Ik worstelde enorm met mijn problemen. Ik schaamde mij diep. Het werd niet gezien. Dat ik mijzelf terugtrok maakte het alleen nog maar erger. Op een zeker moment ben ik met een jongen van mijn dispuut gaan delen hoe het met mij ging. Het hielp om in een een-tweetje eerlijk te zijn over de dingen waarmee ik worstelde. Zonder direct in oordelen of oplossingen te vervallen.
Ik zat ondertussen erg diep. Zo raakte ik mijn bijbaan kwijt, de studieschuld liep op. Alleen de scriptie hoefde nog geschreven te worden. Maar ach: ik zat ik het afstudeerjaar. Ik kreeg het niet voor elkaar en kwam in een burn-out. In die periode was de hemel van koper. Alles was donker.

Iets vinden én voelen

Na maanden kon ik af en toe een klein lichtpuntje zien, dat steeds vaker kwam en groter werd. Ook ging ik in therapie. De gesprekken met de therapeut gaven mij een ankertje waarmee ik even op adem kon komen. In mijn geval was therapie helpend. Maar er wordt veel gepsychologiseerd en getherapeutiseerd in deze tijd. Dat doen we ook met eenzaamheid. We willen de dingen zo graag begrijpen. Het liefst doen we dat met cognitie, met kennis en onderzoek.

Maar dat alles maakt het thema soms makkelijker om óver te praten dan om jezelf eraan te verbinden. Coaching, therapie, psychologie: het is over het algemeen een cognitieve benadering en heeft voor een groot deel van de plek ingenomen van religie. Het heeft veel met duiden te maken. We willen dingen behandelen, fiksen. Maar de shit in het leven is er, en is soms niet op te lossen. Zeker niet met een cognitieve verklaring.

Afgesneden

Je kunt je afgesneden voelen van jezelf en de mensen om je heen. Dan voel je je geen onderdeel van het grotere geheel. Vragen borrelen op, zoals: ‘Mag ik er zijn, heb ik een plek?’ We willen onderdeel uitmaken van een veel groter plaatje en hebben behoefte aan een soort veiligheid. Die kunnen we vinden in gedeelde verbindende factor. Een bepaalde connectie. Ergens tegen de natuur van mensen ingaat om alleen te zijn, dan moeten er plekken zijn waar ze zich veilig voelen, ik doe ertoe. Dat ze wat te doen hebben. Wanneer dat ontbreekt, kun je wat mij betreft spreken van eenzaamheid.

Cognitieve samenleving

Onze samenleving is behoorlijk cognitief ingesteld. Veel draait om kunde en nog meer om kennis. Dat maakt best alleen. Hoe vaak hoor je mensen zeggen: ‘Ik zit zo in mijn hoofd.’ In andere landen wordt mogelijk meer duiding en houvast gezocht in het geestelijke, het spirituele. Het kan lijken alsof ik dingen heel stellig ‘weet’, maar ik ben een zoeker. Dat lijkt op stelligheid, maar is in mijn geval staan voor wat ik belangrijk vind. Ik wil niet afhankelijk zijn van anderen.

Toch hebben we ook anderen nodig. Zo zag ik in de sloppenwijken in Brazilië jongeren die zich erg geïsoleerd voelden. Door de omstandigheden en vaak zeer heftige gebeurtenissen in hun jonge leven, geloven ze niet meer dat er mensen zijn die om ze geven vanuit onvoorwaardelijkheid. Ook jongeren op de meest donkere plekken op aarde willen horen dat het goed komt. Ze willen horen dat er een toen en een nu is. Ik probeer in het contact met anderen de emotie niet weg te nemen. Pak het niet van ze af als zij zich alleen voelen, als ze worstelen. Zorg in plaats van dingen weg te poetsen dat je er onvoorwaardelijk bent. Zonder direct met kant-en-klare verklaringen te komen.

Verhoud je ertoe

Sommige mensen vinden het moeilijk om met lijden en gebroken zijn om te gaan. Zeg vooral niet dat iemand leuke dingen moet gaan doen als hij zich klote voelt. Bied in plaats daarvan aan om erbij te zijn, om gewoon samen te zijn. Probeer de ander te laten zijn met de problemen, zich ertoe te verhouden. Met sympathie wek je namelijk vooral schaamte en terugtrekgedrag op. Met empathie, oprechte betrokkenheid, nodig je uit, daag je uit. Als iemand een slechte relatie heeft met zichzelf, en het jou lukt om met die persoon een relatie aan te gaan, en diegene lukt dat ook met jou, krijgt hij uiteindelijk een betere relatie met zichzelf. Je hebt een ander nodig om beter in contact te komen met jezelf.

Over Arend Jan

Arend Jan Poelarends is jongerenwerker en psychosociaal therapeut. Hij ontwikkelde het programma Vuurkracht. Dit is een buitenprogramma waarmee jongeren leren (weer) contact met maken en inzicht krijgen in hun (belemmerende) patronen. Arend Jan is ook een van The Brave Ones. Dit zijn de (ervarings)deskundigen van BRAVICO die zich inzetten voor bewustwording, voorlichting en persoonlijke ontwikkeling rond mentaal en sociaal welzijn. Ben jij ook een gedreven verbinder? Haak aan en meld je per mail als nieuwe Brave One!

Geplaatst op Geef een reactie

Het boek Gedialogeerd

In april 2021 verschijnt het boek Gedialogeerd, waarom eenzaamheid een verbindingswoord is.

Gedialogeerd is geschreven door Irene Campfens en vormt een biografische verkenning van eigen en andermans eenzaamheid. Het boek reikt naast een maatschappijbeschouwing veel hoop en inspiratie aan.

Het begin of het einde?

‘Dit boek begint bij het einde van mijn eenzaamheid. Of moet ik zeggen bij het begin van mijn huidige leven? Hoe dan ook, het boek komt niet uit de lucht vallen. Zonder mijn eigen eenzaamheid was ik nooit gekomen tot de woorden die uit mijn vingers schoten. En zonder die woorden had ik de eenzaamheid niet kunnen accepteren zoals ik dat nu doe.’

Eenzaamheid is in onze samenleving in de zorghoek weggezet. Daardoor hebben we het te weinig over de verbinding en gemeenschappelijkheid die bij het onderwerp horen en te veel over de schadelijke gezondheidsgevolgen ervan. Er wordt over gesproken als een probleem waarvoor in semi-medische taal en onderbouwde hulpverleningsinterventies oplossingen moeten worden gezocht.

Verbindingswoord

Dit doet onrecht aan de persoonlijke betekenis en geeft geen ruimte aan een waardenvrije publieke dialoog. En niet in de minste plaats: het gaat voorbij aan onze menselijke verbeeldings- en verbindingskracht. Eenzaamheid laat zich het beste benaderen in de complete context. Het is een persoonlijk vraagstuk én een collectief onderwerp. Dat betekent dat aandacht nodig is voor het individuele welzijn en de gemeenschappelijke omstandigheden.

Eenzaamheid is een menselijke emotie, zoals droefenis en vreugde dat ook zijn.
Het is geen situatie – ‘alleen zijn’, maar een gevoelskwestie. Pas als je je lang (onbewust) eenzaam voelt, heb je het over een mogelijk ongewenst ‘probleem’.

Normaal over doen en open over praten

Auteur Irene Campfens: ‘Voor mij is eenzaamheid een uitdaging. Het komt op een feestje, tijdens een overleg en soms ook als ik met geliefden ben. Het voelt als verveling, vertwijfeling, onzekerheid, vervreemding, ontheemding, ongeaard, anders, ongepast of ongezien zijn.’

Eenzaamheid is normaal. Het is geen ziekte. Het is geen afwijking. Het is geen zwakte. Het is hoogstens een signaal dat je iets mist. Verbinding, saamhorigheid, identiteit, zingeving, perspectief, zelfwaardering, nut.

Laten we er normaal over doen. Een taboe doorbreek je pas door er niet aan toe te geven.

Nu te bestellen

Gedialogeerd, waarom eenzaamheid een verbindingswoord is, is nu te bestellen bij alle (online) boekwinkels.